Vào ngày 16 tháng 03 năm 2020, vắc xin Moderna COVID-19 đã bước vào thí điểm giai đoạn 1, trở nên vắc xin COVID trước hết làm được điều này. Điều này xảy ra chưa đầy một tuần sau khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố COVID-19 là một đại dịch toàn cầu. Làm thế nào mà điều này lại có thể xảy ra chóng vánh như vậy? Phần thứ ba của loạt bài về COVID-19 này sẽ cung cấp cho các bạn góc nhìn tổng quan ngắn gọn về công trình trước đó và những gì mà các thí nghiệm thời đoạn 1 đã xem xét. Bạn hãy giành ít thời kì để tham khảo nhé!
Đôi nét
Vắc xin của Moderna, giống như của Pfizer / BioNTech, là vắc xin RNA , một công nghệ trước đây chưa được dùng trong một sản phẩm đã được thông qua. Tương tự, công nghệ vectơ vi-rút được sử dụng trong vắc xin Oxford / AstraZeneca trước đây chưa được ưng để chủng ngừa các bệnh khác. Tuy nhiên, nghiên cứu về cả hai công nghệ vắc xin này đã được thực hiện trong nhiều thập kỷ nay – công việc quan trọng cho phép các loại vắc xin này được sinh sản nhanh chóng để ứng phó với đại dịch.
Khái niệm vắc xin dựa trên RNA lần trước hết được đề xuất vào năm 1990. Trong những năm sau đó, trong các thử nghiệm trong phòng thể nghiệm đã chỉ ra rằng mRNA có thể tạo ra nhiều loại miễn nhiễm khác nhau. thay đầu tiên trong việc sinh sản vắc xin dựa trên mRNA là vào năm 1993, đó chính là vắc xin RNA mã hóa kháng nguyên cúm tạo ra phản ứng miễn dịch ở chuột .
mặc dầu thành công nhưng có một thách thức đối với sự thành công của vắc xin mRNA là tính phong thanh của mRNA tổng hợp. Hệ thống miễn nhiễm của cơ thể chúng ta cực kỳ hiệu quả trong việc phát hiện những kẻ thâm nhập, và mRNA tổng hợp chóng vánh được xác định và tháo trước khi nó có thể tiếp cận các tế bào đích, khiến bất kỳ loại vắc xin nào cũng trở thành vô dụng.
Một số giải pháp
Giải pháp là phát triển một dạng ngụy trang cho mRNA. mRNA được tạo thành từ các sườn được gọi là nucleoside. Nhà sinh hóa học Katalin Karikó và nhà miễn nhiễm học Drew Weissman đã phát hiện ra rằng bằng cách hoán đổi các nucleoside này cho một nucleoside hao hao nhưng khác về cấu trúc, mRNA có thể thoát khỏi dưới sự dò tìm của hệ thống miễn nhiễm của chúng ta.
Tuy nhiên, điều này không hoàn toàn giải quyết được vấn đề. dù rằng hệ thống miễn nhiễm không còn được kích hoạt bởi sự hiện diện đơn thuần của mRNA, nhưng các enzym trong cơ thể chúng ta vẫn có thể phá vỡ nó trước khi nó có thể tiếp cận các tế bào của chúng ta. Một sự đổi mới khác là cấp thiết: một cách đóng gói mRNA và tải nó đến các tế bào.
Một số phương pháp đã được phát triển để thực hành việc này, nhưng phương pháp được sử dụng bởi vắc xin COVID RNA ngày nay là bao gói hạt nano lipid. Các hạt nano lipid là những giọt chất béo rất nhỏ, và việc sử dụng chúng để chuyên chở mRNA trong tế bào của chúng ta đã được nghiên cứu trong thập kỷ qua . Nghiên cứu này đã xác định sự phối hợp tốt nhất của các loại lipid khác nhau để bảo vệ mRNA một cách đầy đủ, và nó đóng vai trò quan yếu đối với sự thành công của vắc xin COVID RNA.
Các vắc xin vectơ vi-rút, trong đó vắc xin Oxford / AstraZeneca là một tỉ dụ, còn thiếu nhiều nghiên cứu trước đó. Nguồn gốc của những loại vắc xin này thậm chí còn đi xa hơn so với những loại vắc xin RNA, từ những năm 1980.
Một số nghiên cứu
Ban đầu, trọng tâm của nghiên cứu về vectơ vi-rút là điều trị các bệnh di truyền, với hy vọng rằng vectơ vi-rút có thể cung cấp một gen có thể điều chỉnh các đột biến gây ra chúng theo một cách nào đó. Vấn đề là phương pháp này đề nghị liều lượng cao, hoạt động giống như một cơn bùng phát đối với hệ thống miễn dịch của thân, có khả năng gây ra tình trạng viêm lớn.
dù rằng điều này không có ích cho các phương pháp tiếp cận liệu pháp gen, nhưng phản ứng miễn nhiễm có khả năng hữu ích đối với các nhà phát triển vắc xin và bắt đầu nghiên cứu cách dùng vectơ vi-rút để sản xuất vắc xin. Trong những năm 2000, việc phát triển vắc xin vectơ siêu vi khuẩn tụ hợp vào HIV, sốt rét và bệnh lao, với thành công hạn chế. dù rằng vắc-xin đã được sản xuất cho HIV và được chứng minh là an toàn, nhưng thử nghiệm thêm trên người cho thấy nó không hoạt động.
Tuy nhiên, các cải tiến gia tăng đã theo sau. Vào năm 2017, Trung Quốc đã thông qua một loại vắc xin chống lại Ebola sử dụng vectơ vi-rút, đây là loại vắc xin trước nhất được phê chuẩn. Mặc dù các thử nghiệm cho thấy nó tạo ra phản ứng miễn nhiễm, nhưng không có đủ chứng cớ cho thấy nó ngăn ngừa nhiễm trùng.
Mối quan hoài xung quanh việc vắc xin HIV thất bại và ở chừng độ thấp hơn là vắc xin Ebola, đây là loại vi-rút được sử dụng để tạo ra vectơ vi-rút có thể có phản ứng thụ động đối với phản ứng miễn dịch mà nó tạo ra. Đối với cả hai ví dụ này, các vectơ adenovirus ở người đã được sử dụng – cụ thể là một loại virus có tên là Ad5. Đây là một trong số các loại vi-rút có thể gây ra cảm lạnh thường ngày. chẳng thể tránh khỏi, điều này có tức là một số người trong chúng ta đã tiếp xúc với nó, và do đó có khả năng miễn nhiễm từ trước. Đây là một tin xấu đối với vắc xin vectơ vi-rút, vì nó có thể làm giảm hiệu quả của chúng.
Vì lý do này, một số vắc xin vectơ vi-rút cho COVID-19, bao gồm vắc xin Oxford / AstraZeneca , sử dụng vectơ adenovirus của linh trưởng. phần đông mọi người sẽ không có khả năng miễn nhiễm từ trước đối với những loại vi-rút này, có nghĩa là chúng sẽ không có tác động bị động đến hiệu quả của vi-rút.
Nó không chỉ là nghiên cứu trước đây về vắc xin bổ ích trong việc sản xuất vắc-xin chống lại COVID-19. Nghiên cứu trước đây về các coronavirus khác cũng đã giúp tụ hợp các cố kỉnh sinh sản vắc xin. Dịch SARS năm 2003 và dịch MERS năm 2012 đều do các loại coronavirus khác nhau gây ra.
Thuốc chủng ngừa không bao giờ được sản xuất để chống lại các coronavirus gây ra những đợt bùng phát này; điều này một phần là do tỷ lệ hiện mắc của chúng thấp hơn so với COVID-19, và cũng là kết quả của việc các công ty dược phẩm thiếu các biện pháp khuyến khích để sản xuất vắc xin phòng các bệnh không phổ thông. Tuy nhiên, các ráng phát triển vắc xin vẫn diễn ra và các bài học kinh nghiệm từ những nắm này đã được tính đến khi thiết kế vắc xin cho COVID-19 .
Câu chuyện thử nghiệm vắc xin
quơ các vắc xin COVID đều đã sang các thí nghiệm tiền lâm sàng – những thể nghiệm này không liên can đến con người, thay vào đó thí nghiệm vắc xin trong các tế bào cô lập và trên động vật để đảm bảo rằng chúng an toàn và tạo ra phản ứng miễn nhiễm. thường nhật, vắc xin cần phải hoàn tất giai đoạn này trước khi chúng tiến hành thí nghiệm giai đoạn 1, nhưng trong trường hợp vắc xin COVID, việc khẩn sinh sản chúng có nghĩa là một số thí nghiệm thời đoạn 1 sớm được thực hành song song với các thí nghiệm tiền lâm sàng để đẩy nhanh tiến độ. Điều quan trọng cần nhấn mạnh là các bài rà soát này vẫn được hoàn tất, nên chi nhìn chung không có góc nào bị cắt.
Các thí nghiệm tuổi 1 chỉ đơn giản là nhằm mục đích kiểm tra vắc xin có an toàn trên người hay không. Chúng cũng có thể được dùng để lấy một số ý tưởng về liều lượng tối ưu của vắc xin ở người, điều mà thử nghiệm giai đoạn 1 của Moderna đã rà soát bằng cách chia những người tham gia thành các nhóm khác nhau, những người được tiêm các lượng vắc xin khác nhau. Những thí điểm này cũng có thể giúp xác định các tác dụng phụ thường gặp, điều này sẽ tiếp chuyện được theo dõi trong các giai đoạn sau của thử nghiệm.
chung cục, các thí nghiệm thời đoạn 1 cho thấy vắc xin COVID-19 hiện đã được thông qua là an toàn để sử dụng trên người. Một số ứng cử viên vắc xin đã rơi vào rào cản trước nhất: ứng cử viên vắc xin Merck đã bị rút lại vào tháng 1 năm 2021 sau khi các thử nghiệm tuổi 1 cho thấy phản ứng miễn dịch ở những người được tiêm vắc xin kém hơn so với những người đã có COVID, và cũng kém hơn các phản ứng đã thấy đối với các loại vắc xin khác.
Hy vọng rằng những nuốm tạo ra vắc xin COVID cũng sẽ hỗ trợ phát triển vắc xin cho các bệnh khác trong tương lai. thí dụ, đã có một loại vắc xin RNA đang được phát triển cho bệnh sốt rét . Và giờ chúng ta đã có vắc xin, người ta cũng hy vọng rằng nếu các biến thể của SARS-CoV-2 xuất hiện mà vắc xin hiện tại kém hiệu quả hơn, thì sẽ tương đối dễ dàng để điều chỉnh các vắc xin hiện có để chống lại chúng.
Bài viết đến đây là hết rồi. trông coi sẽ giúp ích cho các bạn phần nào trong tương lai. Lần sau nếu có ai hỏi về chủ đề này thì hãy nhớ về hóa học đằng sau chúng nhé!
Tham khảo Compound Interest .
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét